Online lezing van Arita Baaijens in de serie ‘Nieuwe natuurbeelden als sturende kracht in beleid’
Dinsdag 24 maart van 13:00 uur tot 14:00 uur (online)
Hierbij ben je van harte uitgenodigd voor de online lezing ‘In gesprek met natuur’ van Arita Baaijens die het Lerend Netwerk Vernieuwing Natuurbeleid organiseert in de serie ‘Nieuwe natuurbeelden als sturende kracht in beleid’.
Hoe we over natuur denken, bepaalt hoe we ermee omgaan. Lange tijd is natuur in beleid vooral benaderd als iets dat beheerd, benut of geoptimaliseerd moet worden. Maar die vanzelfsprekende manier van kijken staat steeds meer onder druk. Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en maatschappelijke spanningen rond natuurbeleid maken duidelijk dat er behoefte is aan andere beelden en verhalen over de relatie tussen mens en natuur.
In navolging van de succesvolle lezing van Jessica den Outer – over rechten voor de natuur en het juridisch erkennen van natuur als rechtssubject – organiseren we dit jaar een online collegereeks over nieuwe perspectieven op de relatie tussen mens en natuur die bijdragen aan transformatief natuurbeleid. Deze reeks verkent hoe deze andere manieren van kijken, spreken en verbeelden kunnen doorwerken in natuurbeleid en praktijk.
We denken hierbij aan lezingen over relationele natuur, natuur die spreekt, diplomatie met andere levensvormen, vergeten natuur en ethische grenzen in het landschap. De sprekers in deze reeks brengen elk vanuit hun eigen achtergrond en ervaring een vernieuwende blik op de relatie tussen mens en natuur, met veel aandacht voor wederkerigheid, respect, zingeving, taal en ethiek.
In haar werk pleit Arita Baaijens voor een minder bazige houding van de mens ten opzichte van natuur. De denkbeeldige schutting die we hebben opgetrokken tussen onszelf en natuur vinden we terug in de technocratische taal die we hanteren in rapporten en wetenschappelijke publicaties. Op die manier reduceren we het landschap en de zee tot levenloze objecten die wij naar believen mogen beheren en managen. Dat kan anders! Herwilderde taal en het betrekken van natuur bij besluitvorming draagt bij aan een meer gelijkwaardige omgang met natuur, laat Baaijens zien in haar recent verschenen boek In gesprek met de Noordzee. Zij neemt zich voor de Noordzee de bestuurskamers binnen te loodsen waar men altijd over maar nooit mét de zee spreekt. Wat wil de zeehond? Wat wil het wier? Het lijkt een onmogelijke onderneming met de zee in gesprek te gaan, maar Baaijens houdt wel van een uitdaging en gaat te rade bij bestuurders, ecologen, kunstenaars en bij de zee zelf. Ze komt met werkbare oplossingen voor een meer respectvolle en wederkerige relatie met natuur. Zo brengt ze, mede geïnspireerd door niet-westerse culturen, met haar onderzoek een wereld dichterbij waarin natuur spreekt en de mens een stapje terug doet.
Vragen die in de lezing aan de orde komen zijn: Hoe kunnen mensen in onze samenleving weer meer verwantschap ontwikkelen met de natuur om hen heen, bijv. door gesprekken met de natuur? Hoe kun je als ecoloog en natuurbeleidsmaker meer handelen vanuit die verwantschap en op basis van wat de natuur je vertelt? Welke veranderingen zijn nodig voor deze nieuwe relatie met natuur, en welke rol spelen taal en verbeelding daarin? Welke concrete houdingen, handvatten, organisatiemodellen, instrumenten etc. zijn hiervoor bruikbaar bij de interactie en communicatie van het natuurbeleid? Haar vermogen om beleidsrelevante vragen te verbinden met persoonlijke ervaring en beleving van natuur is zeer inspirerend voor het ontwikkelen van natuurbeleid dat daadwerkelijk transformatief is.
Arita Baaijens is bioloog, schrijfster en ontdekkingsreiziger. Ze onderzoekt de relatie tussen mens en natuur en publiceerde daarover meerdere boeken, waaronder Paradijs in de polder en In gesprek met de Noordzee. Ze ontving internationale erkenning en prijzen voor haar grensverleggende projecten op het snijvlak van wetenschap, literatuur, natuur en technologie.
Na een loopbaan als milieubioloog en ontdekkingsreiziger, initieert ze vanaf 2017 ook projecten in eigen land. Zoals het landschapsproject Paradijs in de polder dat pleit voor een natuurinclusieve aanpak bij ruimtelijke opgaven. Baaijens werkt met bestuurders, bewoners en creatieve denkers aan de toekomst van het Nederlands landschap en gebruikt daarvoor ‘deep mapping’, een methode waarbij zowel meetbare als niet-meetbare aspecten van landschap in kaart worden gebracht. Deze manier van werken zet natuurbeleving op de kaart én faciliteert een opbouwende dialoog bij maatschappelijke kwesties. Baaijens adviseert waterschappen, provincies en bewonersgroepen in gebieden met een landschappelijke opgave. Voor haar vernieuwende onderzoek naar de betekenis van landschap ontving zij diverse prijzen, waaronder De Groeneveldprijs 2020.
In 2025 komt haar nieuwste boek In gesprek met de Noordzee: op zoek naar een nieuwe relatie met natuur uit. Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet? In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit met de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan? In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
Aanmelden
De collegereeks is bedoeld voor beleidsmakers die geïnteresseerd zijn in perspectieven die verder gaan dan de gebruikelijke technocratische kaders, en hun denken over natuurbeleid willen verdiepen en verruimen. Ben je geïnteresseerd? Dan ben je van harte uitgenodigd! En als je denkt dat deze lezing ook voor een collega binnen jouw provincie interessant is, stuur deze uitnodiging dan gerust door.
Geef je op door uiterlijk 20 maart te mailen naar Irini.Salverda@wur.nl. Je ontvangt dan een linkje om deel te kunnen nemen.